03.08 Οι αγώνες του Κανάρη

Τα πυρπολικά ήταν μικρά σκάφη, γεμάτα με εύφλεκτο υλικό, τα οποία τα οδηγούσαν οι Έλληνες ναυτικοί κοντά στα τουρκικά πλοία που ήθελαν να καταστρέψουν, τα οποία είτε τα εμβόλιζαν είτε τα πρόσδεναν πάνω τους με γάντζους. Τότε τα άναβαν φωτιά και οι ενώ οι Έλληνες έσπευδαν να απομακρυνθούν, τα τουρκικά πλοία ανατινάζονταν ή καίγονταν.

Το πλήρωμα του πυρπολικού τότε έφευγε με τη συνοδευτική βάρκα που είχαν μαζί τους, ενώ ο καπετάνιος άναβε το φυτίλι και έφευγε τελευταίος. Το τουρκικό καράβι ανατινάζονταν μαζί με το πυρπολικό.

Πυρπόληση της τουρκικής ναυαρχίδας από τον Παπανικολή, στις 27 Μαΐου του 1821 στην Ερεσό

Πυρπόληση της τουρκικής ναυαρχίδας από τον Κανάρη (1822)

Στην επανάσταση του 1821 τα πυρπολικά τελειοποιήθηκαν, ενώ οι ναυτικοί που τα επάνδρωναν ήταν εθελοντές και λέγονταν μπουρλοτιέρηδες (μπουρλότο = πυρπολικό πλοίο).

Αρχικά χρησιμοποιούνταν μόνο νύχτα, αργότερα όμως τα πυρπολικά άρχισαν να παίρνουν μέρος σε ναυμαχίες και την ημέρα. Προηγούνταν μάλιστα από τον υπόλοιπο στόλο, επέλεγαν το στόχο τους και με ελιγμούς προσπαθούσαν να τον φτάσουν και να τον καταστρέψουν.

Πρώτος χρησιμοποίησε πυρπολικό ο Ψαριανός Δημήτριος Παπανικολής, το Μάιο του 1821 στη ναυμαχία της Ερεσού. Γνωστότερος όμως για τη δράση του έγινε ο Κωνσταντίνος Κανάρης από τα Ψαρά. Άλλοι γνωστοί πυρπολητές της επανάστασης ήταν  ο Αντώνιος Βώκος (Ύδρα), ο Ανδρέας Πιπίνος (Ύδρα), ο Γιάννης Ματρόζος (Ύδρα), ο Λέκας Ματρώζος (Σπέτσες), ο Κωνσταντής Νικόδημος (Ψαρά) κ.ά.

Κωνσταντίνος Κανάρης

Δημήτρης Παπανικολής

Λέκας Ματρόζος

Κωνσταντίνος Νικόδημος

Ο Ψαριανός Κωνσταντίνος Κανάρης με το ξέσπασμα της επανάστασης, άφησε το εμπορικό ναυτικό όπου ήταν πλοίαρχος και πήρε μέρος σε καταδρομές εναντίον των Τούρκων.

• Τον Ιούνιο του 1822 με το πυρπολικό του παίρνει εκδίκηση για την καταστροφή της Χίου και ανατινάζει στο λιμάνι της τη ναυαρχίδα του τουρκικού στόλου. Βρίσκουν το θάνατο ο αρχιναύαρχος Καρά Αλής με 2.000 ναύτες και στρατιώτες.

• Τον Οκτώβριο του 1822 πυρπόλησε την καινούρια τουρκική ναυαρχίδα στην Τένεδο.

• Το 1824 πυρπόλησε άλλα δύο τουρκικά πολεμικά στη Σάμο και τη Μυτιλήνη.

• Το 1825 προσπάθησε να πυρπολήσει τον αιγυπτιακό στόλο στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας αλλά απέτυχε.

• Το 1826 τραυματίζεται σε επίθεση εναντίον τουρκικής φρεγάτας και κινδύνεψε να αιχμαλωτιστεί.

Μετά την Απελευθέρωση, ο Κανάρης διορίστηκε αρχηγός του στόλου των πυρπολικών. Αργότερα έγινε ναύαρχος, φτάνοντας μέχρι το αξίωμα του πρωθυπουργού. Το ελληνικό κράτος, για να τον τιμήσει, έδωσε το όνομά του σε τρία πολεμικά σκάφη.