03.01 Η Φιλική Εταιρεία

Πώς αποφασίστηκε να δημιουργηθεί η Φιλική Εταιρεία ;

Οι Σουλιώτες από το 1635 ως το 1803 αντιστέκονταν στους Τούρκους, τους οποίους πολλές φορές νίκησαν. Ο αγώνας τους κατά των Τούρκων τελείωσε στο Ζάλογγο απ' όπου έπεσαν οι Σουλιώτισσες για να μην αιχμαλωτιστούν από τους Τούρκους και με την ανατίναξη από τον καλόγερο Σαμουήλ της πυριτιδαποθήκης στο Κούγκι, ένα μοναστήρι, όπου είχαν βρει καταφύγιο γέροντες και τραυματίες (1803). Από τους Σουλιώτες αγωνιστές ξεχώρισαν οι οικογένειες των Μποτσαραίων, των Τζαβελαίων, του Περαιβού, του Φωτομάρα, του Κουτσονίκα κ.ά. Οι περισσότεροι συμμετείχαν και διακρίθηκαν στον μεγάλο αγώνα της Επανάστασης του 1821.


Λάμπρος Κατσώνης	Νότης Μπότσαρης	Φώτος Τζαβέλας

Ο Λάμπρος Κατσώνης μεταξύ 1787 και 1790 είχε γίνει ο φόβος και ο τρόμος των τουρκικών πλοίων και ο ήρωας όλων των Ελλήνων, ενώ ο Ρήγας Βελεστινλής με το έργο και τα κηρύγματά του άναβε σιγά σιγά τη σπίθα για τη λευτεριά της πατρίδας.

Οι ιδρυτές της Φιλικής Εταιρείας προχώρησαν στην εγγραφή μελών στις ελληνικές παροικίες του εξωτερικού και στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες, ενθαρρυμένοι από το επαναστατικό πνεύμα του Ρήγα Βελεστινλή, τους αγώνες του Λάμπρου Κατσώνη και των Σουλιωτών καθώς και την αναταραχή που προκαλούσαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία απείθαρχοι πασάδες όπως π.χ. ο Αλή Πασάς της Ηπείρου.

Τι ήταν η Φιλική Εταιρεία ;

Ποια υποστήριξη είχε η Φιλική Εταιρεία ;

Τι δράση είχε η Φιλική Εταιρεία στην Κωνσταντινούπολη ;

Ποιος ήταν ο αρχηγός της Φιλικής Εταιρείας ;

Ποιο ήταν το σχέδιο των Φιλικών ;

Σχεδιάγραμμα μαθήματος

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

Παράρτημα

03.01 Η Φιλική Εταιρεία

Γλωσσάρι

Οι πηγές αφηγούνται

1. Επιστολή των κατοίκων του Σουλίου στον Αλή Πασά (απόδοση στα νέα ελληνικά)

Βεζύρ Αλή Πασά σε χαιρετούμεν.
Η πατρίς μας είναι απείρως γλυκυτέρα και από τα πουγκεία* σου, και από τους ευτυχείς τόπους, τους οποίους υπόσχεσαι να μας δώσεις. Όθεν* ματαίως κοπιάζεις, επειδή η ελευθερία μας δεν πωλείται, ούτ' αγοράζεται σχεδόν με όλους τους θησαυρούς της γης, παρά με το αίμα και θάνατον έως του τελευταίου Σουλιώτου. (Όλοι οι Σουλιώτες μικροί και μεγάλοι)».

Χριστόφορου Περραιβού, Ιστορία Σύντομος του Σουλίου και Πάργας, τόμ. 1, Παρίσι 1803, σ. 54.

* πουγκεία = χρηματικά ποσά

* όθεν = γι' αυτό

2. Οι άγραφοι νόμοι των Σουλιωτών

«Τα έθιμα και οι θεσμοί των Σουλιωτών υποχρέωναν κάθε πατριώτη να είναι ευσπλαχνικός προς τους ομογενείς και τους ομοθρήσκους του και σε κάθε περίπτωση να τους βοηθά. Να είναι επίσης πιστός στη θρησκεία του και άσπονδος εχθρός της οθωμανικής τυραννίας. Όποιος ήταν δειλός στον πόλεμο, όλοι τον περιφρονούσαν. Επίσης κατέκριναν όποιον είχε πληγωθεί στην πλάτη, γι' αυτό και οι ηλικιωμένοι που ήταν γονείς γενναίων ανδρών συνήθιζαν να περηφανεύονται στις συναναστροφές τους και να λένε: "Ευχαριστώ το Θεό γιατί τα παιδιά μου σκοτώθηκαν η τραυματίσθηκαν στη μάχη και κανένας δεν χτυπήθηκε από πίσω". Αυτά πίστευαν για τη γενναιότητα και τη δειλία και γι' αυτό οι Σουλιώτες ποτέ δεν έδειχναν τα νώτα τους στους εχθρούς, αλλά έπρεπε ή να νικήσουν ή να σκοτωθούν ένδοξα».

Λάμπρου Κουτσονίκα, Γενική Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, τόμ. 1, Αθήνα 1863, σσ. 24-25.

(Απόδοση στα νέα ελληνικά)

3. Ο όρκος των Φιλικών (απόδοση στα νέα ελληνικά)

«Ορκίζομαι οικειοθελώς ενώπιον του αληθινού Θεού ότι θα είμαι για όλη μου τη ζωή απόλυτα πιστός στην Εταιρεία. Ορκίζομαι ότι δεν θα φανερώσω το παραμικρό από τα Σημεία και τους λόγους της, ούτε θα σταθώ για κανέναν λόγο η αφορμή να καταλάβουν ποτέ οι άλλοι, ούτε οι συγγενείς ούτε ο Πνευματικός ούτε ο φίλος μου, ότι γνωρίζω ο,τιδήποτε σχετικά με αυτά... Ορκίζομαι ότι θα τρέφω στην καρδιά μου αδιάλλακτο μίσος κατά των τυράννων της Πατρίδας μου, κατά των οπαδών και κατά των ομοφρόνων τους. Θα ενεργώ πάντα με τρόπο που να τους βλάπτει και όταν το επιτρέψουν οι εξελίξεις θα συμβάλλω στην πλήρη καταστροφή τους.».

4. Προετοιμασία της Επανάστασης (απόδοση στα νέα ελληνικά)

«Κατάλαβα τότε, πως ό,τι κάνουμε θα το κάνουμε μόνοι μας και ότι δεν έχουμε καμία ελπίδα από τους ξένους. Ο Τζωρτζ* πήγε στη Νεάπολη, έγινε εκεί στρατηγός. Με προσκάλεσε με δύο γράμματά του, αλλά επειδή ήξερα για την Εταιρία δεν δέχθηκα, αλλά κοίταξα πότε θα επαναστατήσουμε για την πατρίδα μας. Για την Εταιρία μου είπε ο Πάγκαλος**. Έπειτα πέρασε ο Αριστείδης ο Παπάς και ο Αναγνωσταράς μου έφερε γράμμα από την Εταιρία, και τότε άρχισα να κατηχώ κι εγώ διάφορους στην Ζάκυνθο και την Κεφαλονιά και διάφορους καπεταναίους σπετσιώτικων και υδραίικων καραβιών. Στα 1820 έλαβα γράμματα από τον Υψηλάντη για να είμαι έτοιμος, όπως και όλοι οι δικοί μας. Εικοστή πέμπτη Μαρτίου ήταν η μέρα της γενικής επανάστασης».

Κολοκοτρώνη Απομνημονεύματα, Καταγραφή Γ. Τερτσέτη, επιμέλεια Τάσος Βουρνάς, Αθήνα 1983, σ. 69.

* Πρόκειται για τον Άγγλο στρατιωτικό Ρ. Τσωρτς.

** Πρόκειται για τον Νικόλαο Πάγκαλο, ταγματάρχη του ρωσικού στρατού.