04.04 Η χελώνα και ο Ρεβιθάκης

Τα ουσιαστικά συνοδεύονται συνήθως από οριστικά άρθρα: π.χ. ο άνθρωπος, η γυναίκα, το παιδί. Τότε τα ουσιαστικά αυτά λέγονται έναρθρα  (δηλαδή εκφέρονται μαζί με τα άρθρα).

Κάποιες φορές, όμως, το οριστικό άρθρο μπορεί να παραλειφθεί από τα ουσιαστικά. Τότε αυτά λέγονται άναρθρα ουσιαστικά, δηλαδή ουσιαστικά χωρίς άρθρα: π.χ. Ξέχασε αδέλφια και γονείς. (Εννοεί­ται τα αδέλφια του και τους γονείς του).

Πότε δε βάζουμε οριστικό άρθρο ;

Δεν το βάζουμε μπροστά από ένα ουσιαστικό (και έχουμε άναρθρο ουσιαστικό), όταν μιλάμε γενικά κι αόριστα για κάποιο πρόσωπο, ζώο ή πράγμα, που δεν το γνωρίζουμε.

π.χ. Φόρεσε αμέσως καπέλο! (= κάποιο καπέλο γενικά, όχι ένα συγκεκριμένο κα­πέλο, όπως θα σήμαινε αν γράφαμε Φόρεσε αμέσως το καπέλο σου!)

Δε βάζουμε επίσης άρθρο μπροστά από ουσιαστικά που λειτουργούν ως κατη­γορούμενα.

π.χ. Ο αδερφός της είναι γιατρός.

Το αόριστο άρθρο το χρησιμοποιούμε όταν μιλάμε γενικά κι αόριστα για ένα πρόσωπο ή πράγμα, που δεν είναι συγκεκριμένο (δε γνωρίζουμε ή δε θέλουμε ■ να αναφέρουμε συγκεκριμένα).                                                                                  

π.χ. Πήγε βόλτα μ’ έναν φίλο του. (= με κάποιον φίλο του)                                  

Μου έδωσε μια ζακέτα να φορέσω. (- κάποια ζακέτα)                                                                                                                                                                            

Πάντως, γενικά, δεν πρέπει να γίνεται κατάχρηση του αόριστου άρθρου, καθώς σε πολλές περιπτώσεις δεν είναι απαραίτητο.

π.χ. Πρέπει να σε δει γιατρός, (το ένας γιατρός είναι περιττό)                                  

Είναι άνθρωπος με κατανόηση, (το ένας άνθρωπος είναι περιττό)

Βάλ’ τα σε σακούλα, (το μια σακούλα είναι περιττό)

γαϊδαράκος, κοροϊδεύω

Δείχνουν ότι δυο φωνήεντα που βρίσκονται το ένα δίπλα στο άλλο δε σχηματίζουν δίψηφο φωνήεν, αλλά προφέρονται χωριστά. Π.χ. γάιδαρος, πλάι

Δε χρησιμοποιούνται όταν το πρώτο από τα δυο φωνήεντα τονίζεται.

Όταν μπαίνουν σ' ένα φωνήεν που παίρνει τόνο, τότε μπαίνουν δεξιά και αριστερά του τόνου: Μαΐου.

Οι υποθετικές προτάσεις δηλώνουν ότι κάτι πρέπει να εκπληρωθεί για να πραγματοποιηθεί στη συνέχεια το περιεχόμενο της κύριας πρότασης. Οι προτάσεις αυτές εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους (π.χ. αν, άμα, είτε...είτε, βλ. ενότητα 14.1 µ).

Η εξαρτημένη υποθετική πρόταση (ή αλλιώς η υπόθεση) μαζί με την κύρια πρόταση που σχετίζεται με αυτήν (την απόδοση) σχηματίζει τον υποθετικό λόγο.

Παράδειγμα : Αν την ξαναδώ, θα της πω ότι έχει ωραία μάτια.