06.02 Ιστορίες με φίλους

Προσωπικές λέγονται οι αντωνυμίες εκείνες φανερώνουν τα τρία πρόσωπα του λόγου. δηλαδή:

α) εκείνον που μιλάει à α΄ πρόσωπό: εγώ

β) εκείνον που του μιλάμε -* β΄ πρόσωπο: εσύ.

γ) εκείνον που γι’ αυτόν γίνεται λόγος -» γ΄ πρόσωπο: αυτός, -ή, -ό.

Για κάθε πρόσωπο της προσωπικής αντωνυμίας υπάρχουν δύο τύποι, οι δυνατοί και οι αδύνατοι, που κλίνονται ως εξής:

Παρατηρήσεις

Η αιτιατική ενικού της προσωπικής αντωνυμίας του γ' προσώπου (αυτόν - τον) διατηρεί πά­ντοτε το τελικό ν.

Αντίθετα, η αιτιατική ενικού της προσωπικής αντωνυμίας του γ' προσώπου στο θηλυκό γέ­νος (αυτή[ν] - τη[ν]) διατηρεί το τελικό ν μό­νο όταν η επόμενη λέξη αρχίζει:

α) από φωνή­εν.

β) από κ, π, τ, γκ, μπ, ντ, τα, τζ,

γ) από διπλό γράμμα (ξ, ψ).

π.χ. Αυτήν άκουσα - Την άκουσα.

Αυτήν ξέχασαν- Την ξέχασαν.

Αυτήν κράτησε - Την κράτησε.

αλλά Αυτή γιάτρεψε Τη γιάτρεψε.

Ο αδύνατος τύπος της αιτιατικής πληθυντικού γ' προσώπου στο θηλυκό γένος εμφανίζεται ως τες ή τις. Το τες μπαίνει μετά το ρήμα, ενώ το τις μπαίνει πριν από το ρήμα.

π.χ. Άκουσέ τες - Τις άκουσες.

Ευθύς λέγεται ο λόγος  μέσω του οποίου μεταδίδονται τα λόγια ενός προσώπου άμεσα, δηλαδή έτσι ακριβώς όπως τα είπε. Π.χ.:

- Θα φύγω σε λίγο.

- Γιατί;

- Θυμήθηκα πως έχω κάποια δουλειά.

- Εντάξει, τα λέμε άλλη φορά.

Πλάγιος λέγεται ο λόγος μέσω του οποίου μεταδίδονται τα λόγια ενός προσώπου έμμεσα, δηλαδή όχι ακριβώς όπως τα είπε αλλά όπως μας τα μεταφέρει ένα τρίτο πρόσωπο. Π.χ.:

Ο Γιάννης τον ρώτησε γιατί φεύγει.

Εκείνος απάντησε πως έχει κάποια δουλειά.

Για να μετατρέψω τον ευθύ σε πλάγιο λόγο:

• Προσθέτω τα ονόματα των προσώπων.
• Βάζω συνδέσμους για να ενώσω τις προτάσεις.
• Χρησιμοποιώ ρήματα όπως ρώτησε, απάντησε, είπε κ.ά.
• Μετατρέπω τις κύριες προτάσεις σε εξαρτημένες.
• Αλλάζω το πρόσωπο των ρημάτων από πρώτο/δεύτερο σε τρίτο (π.χ. ήθελα → ήθελε).
• Μερικές φορές, αλλάζω και τον χρόνο του ρήματος (π.χ. έριξαν είχαν ρίξει).

«Θέλω φαγητό», είπε ο Αρίωνας.

Τα λόγια του Αρίωνα βρίσκονται μέσα σε εισαγωγικά, «…», άρα… έχουμε ευθύ λόγο.

Ο Αρίωνας είπε ότι ήθελε φαγητό.

Εδώ δεν έχουμε εισαγωγικά, άρα… έχουμε πλάγιο λόγο.